Tuinieren in een veranderende wereld (1)

tsgw-google-translate

Korte periodes met heftige regenbuien en lange periodes met extreme hitte of vorst. Tuinieren met deze omstandigheden vraagt veel onderzoek en aanpassingsvermogen van ons allemaal.

We zullen ons bewust moeten zijn dat de nieuwe omstandigheden een grote impact heeft op planten, zoals het tijdstip waarop planten blad krijgen, de bloeitijd en op welk moment er geoogst kan worden. Dit heeft ook een grote impact op het dierenleven in onze tuinen.

rhs_mar0038878

ZIEKE PLANTEN

Door extreme regenbuien en lange hitte zullen we ook rekening moeten gaan houden met plantenziektes die compleet nieuw voor ons zijn. Dit vraagt om veel research en andere manieren om deze te bestrijden. In een veranderend klimaat kan een mogelijke vloedgolf van nieuwe en bestaande organismen onze tuinen bereiken. Waarvan sommige potentiële ziekten en plagen zullen zijn.

Het (nieuwe) klimaat heeft zowel invloed op ziektes die er al waren evenals de ziektes die er nog bij komen. Droge zomers kunnen er ook voor zorgen dat ziektes die wij nu kennen zoals bijvoorbeeld meeldauw veel minder zal voorkomen. Plantenziektes die afhankelijk zijn van water om hun sporen te verspreiden zullen het moeilijk gaan krijgen in de zomer. Aan de andere kant zijn er veel plagen die zowel in droogte als hitte kunnen goed gedijen.

chatto-2
Gravel Garden Beth Chatto

PLANTKEUZE

Mediterrane planten zijn afkomstig van habitats die worden gekenmerkt door hete, droge zomers, matig natte winters en steenachtige grond. Klimaatscenario’s voorspellen warmere zomers met veel zonlicht, periodes van droogte en natte winters.Steeds vaker worden mediterrane soorten gepromoot als ideale tuinplanten. De vele overstromingen en kleiachtige grond welke wij op veel plekken hebben in Nederland zal niet bevorderlijk zijn voor een succesvolle teelt van deze planten.

Vaste planten prikkelen de zintuigen, verbeteren het stadsklimaat, vragen weinig onderhoud en zijn zeer aantrekkelijk voor bijen en vlinders. Een afwisselende beplanting, met veel verschillende soorten, heeft bovendien een positief effect op het welzijn van mensen.

Openbaar groen kan dankzij (langlevende) vaste planten dus kleurig, ecologisch waardevol én onderhoudsvriendelijk worden. Doordat een aantal kwekers in de vorige eeuw zijn overgegaan tot het kweken van inheemse planten hebben veel tuiniers deze planten, onbewust, al langere tijd in hun tuinen staan.

Een kleurige uitstraling, verrijking van het openbaar groen en lage beheerskosten. Deze beloften maken vaste planten allemaal waar. Ze komen elk voorjaar weer op om opnieuw te groeien en bloeien. Sommige soorten zijn wintergroen of hebben een fraai wintersilhouet. Een beplantingsplan dat uit vaste planten bestaat is daarom heel geschikt voor bijna alle situaties waar een fraaie, maar sterke beplanting gewenst is. Bijvoorbeeld bij: verhoogde plantvakken, boomspiegels, bermen, parken en rotondes.

chatto-4
Gravel Garden Beth Chatto

Gelukkig is er ruime keuze. Geschikte soorten zijn onder andere vetkruid (Sedum ‘Herbstfreude’), gele zonnehoed (Rudbeckia), vrouwenmantel (Alchemilla), herfstanemonen (Anemone), Kalimeris, duizendknoop (Persicaria), brandkruid (Phlomis) en kattenkruid (Nepeta). Als wintergroene bodembedekkers kan gekozen worden uit bijvoorbeeld dikkemanskruid (Pachysandra), schoenlappersplant (Bergenia), ooievaarsbek (Geranium macrorrhizum) en kruipend vetkruid (Sedum spurium). Sterke siergrassen voor openbaar groen zijn lampenpoetsersgras (Pennisetum), pijpenstrootje (Molinia), zegge (Carex) en prachtriet (Miscanthus).

Het is dus duurzaam om voor inheemse planten te kiezen, echter planten die voorkomen in soortgelijke omstandigheden in andere delen van de wereld zoals Noord Amerika kunnen ook worden toegepast.

img004

In Nederland heeft 70% van de woningen een tuin, tuiniers kunnen dus een grote rol gaan spelen in het watermanagement. In feite is het kinderlijk eenvoudig om één of meerdere elementen in uw tuin aan te brengen. Bij veel gemeenten kan subsidie worden verkregen.

Een REGENTUIN op zich bestaat voor gemeenten (nog) niet. Voor bepaalde onderdelen van de regentuin kan men wel subsidie aanvragen, zoals voor; het groendak, een muurtuin of zelfs voor een regenton. Het is zeker de moeite waard om bij uw gemeente te informeren.

Regentuin in het publieke domein
Regentuin in het publieke domein

RUNOFF-EFFECT

Groendaken, muurtuinen, verhoogde borders etc. kunnen een grote rol spelen in watermanagement in vooral stedelijke gebieden. Het zijn juist deze gebieden die voor ongeveer 40/50 % van het oppervlak uit daken bestaan.

Gemiddeld 75 % van de regenval in stedelijke gebieden wordt zo snel mogelijk afgevoerd omdat de oppervlaktes bestaan uit asfalt, beton en dakbedekking, in een groen gebied is dit slechts 5 %. Steeds vaker zorgt hevige regenval in stedelijke gebieden voor problemen zoals overstromingen door te zware belasting van het rioleringssysteem.

rainproof-hoveniers-folder-pdf
VHG en Amsterdam Rainproof hebben een folder gemaakt over de regentuin. Bekijk de folder (.pdf) hier.

De snelheid waarmee het water van gladde oppervlaktes, zoals dakbedekking, asfalt, beton, richting het drainage of rioleringssysteem vloeit wordt gemeten in het runoff-effect. Bij een standaard dak is dit al snel rond de 80%, bij een groendak met een substraat van 5 cm is dit 40% en bij een groendak met 15 cm substraat is dit 50%. Dit is een aanzienlijk verschil!

chatto-3
Gravel Garden Beth Chatto

WATER IN GOEDE BANEN

Het watermanagement in en rond onze woning of kantoor kunnen we meedere elementen toepassen, naast het groendak kan dit ook een muurtuin, verhoogde border, vijver of bioswale (een greppel met beplanting) zijn. Wanneer er meerdere van deze elementen worden toegepast spreken we van een: SUDS, Sustainable Urban Drainage System.

Groendaken, en groen in het algemeen, kunnen ook een belangrijke rol spelen bij het verbeteren van het stedelijk klimaat. Doordat kale daken de warmte van het zonlicht vasthouden, er tussen bebouwing minder wind waait en auto’s, fabrieken en airconditioning restwarmte afgeven stijgt de temperatuur in een stad snel, dit wordt het Urban Heat Island Effect genoemd.

In het volgende artikel gaat het over de plantkeuze.