De geschiedenis van de Nederlandse Tuin-kunst. Deel 1. De rol van water.

Garden of Eden  Jacob de Bakker

Garden of Eden Jacob de Bakker

De tuin is al zo oud als de mensheid zelf. Al in de bijbel kunnen we lezen over de ‘Hof van Eden’ de plek tussen de Euphraat en de Tigris waar Adam en Eva woonden.Er zijn veel mooie verhalen over deze tuin maar eigenlijk hebben we geen flauw idee hoe deze eruit gezien moet hebben.In de oudheid zien we dat nomadenstammen hun reis onderbraken om zich al dan niet tijdelijk te vestigen, er werd een stuk bos gekapt of platgebrand. Op de open plek werden huizen gebouwd en op de overgebleven stukken grond werd voedsel verbouwd.

Om het voedsel veilig te stellen voor wild etc. werd er een haag omheen geplaatst van stekelige struiken of een hek van puntige stokken, zo ontstonden de eerste afgesloten tuinen. Voedingsgewassen van verzamelde zaden in het wild vormden de eerste gewassen die werden gekweekt. In de lage landen werd hier veel wilgen voor gebruikt omdat die hier veel groeiden. Deze wilgentenen waren goed te gebruiken vanwege de buigzaamheid van de takken, de omheiningen die men hiervan bouwde noemde men ‘tun’of ‘tuin’. In de germaanse taal blijkt dit begrip te staan voor een omheining of omheinde woonplaats.

De binnentuin van klooster Mont St.Michel Frankrijk.

De binnentuin van klooster Mont St.Michel Frankrijk.

Tuinstijlen zijn van de bouwkunst afgeleid, stijl is een wijze van vormgeven die een aantal grote kunstenaars gemeen hebben. Bepaalde geestelijke stromingen kwamen tot uitdrukking in de gebouwde kunstwerken. Stijl is veranderlijk en gebonden aan een tijdsbeeld . Tegenwoordig neemt zo’n periode een veel kortere tijd in beslag en noemen we dit een trend of een modebeeld.

In de geschiedenis kennen we verschillende bouwstijlen;

  • Vroeg Romaanse stijl 1000-1080
  • De Romaanse Stijl 1080-1150( afkomstig uit Rome )
  • Gotische stiijl 1150-1450 ( afkomstig van Ile de France )
  • Renaissance stijl 1420-1630 ( afkomstig uit Italië ) deze tijd heeft ook veel afgeleide vormen.
  • Barokstijl sinds 1600
  • Neo-klassiek en stijl-imitaties sinds 1800
  • Romantiek
  • Moderne stijl of zakelijkheid sinds 1900

    Renaissance tuin in Italië.

    Renaissance tuin in Italië.

Volkskunst is vrij stabiel en minder veranderlijk dan stijl. Volkskunst vinden we terug als kern en ondergrond in de huidige verschillende tuin-stijlen.Er werden niet alleen voedingsgewassen gekweekt  maar ook kruiden,deze dienden als grondstof voor geneeskrachtige heling,grondstof voor verfbaden,verduurzaming van voeding,etc.

Renaissance stijl

Renaissance stijl

Water speelt uiteraard altijd al een grote rol in de tuin. Dit gebeurde meestal door aangelegde kanalen of veel simpeler door de waterput. In het geval van de waterput bevond deze zich in het midden van de tuin en vanuit daar waren er verharde paden naar vier zijden van de tuin. De tuin werd toen dus ook min of meer vierkant,een vorm die afkomstig was uit landen als Spanje,Italië en Zuid Frankrijk. Later werd de versiering van de tuin steeds belangrijker en ontstonden er echte paadjes met lage haagjes als markering. Deze vorm afkomstig  uit de Romaanse en Renaissance tijd vinden we nog veel terug in de huidige boerentuin.In het zuiden van Europa word de put vaak rijkelijk versierd maar in het noorden waar de put minder hoofdzaak is door de vele regenval komt hier een rond bloembed voor in de plaats en zo werd dus bij ons de eerste siertuin geboren.

Een plattegrond van een Barok tuin.

Een plattegrond van een Barok tuin.

Bij ons ontstond rond boerderijen een tuin omzoomd met een heg versierd met een poort die uit de heg werd geknipt en vaak nog werd versierd met twee uit de heg geknipte bolvormen. In zuid Europa onstaat rond deze tijde de Patio, een omsloten tuin ( door panden of een muur ) met in het midden een waterput met daar omheen groepen planten in potten.

word vervolgd, deel 2 De Tuinkunst Periodes.